Mycie włosów wydaje się jedną z najprostszych czynności pielęgnacyjnych. W praktyce wiele problemów – szybkie przetłuszczanie, świąd, uczucie niedomycia, suche końcówki czy plątanie – może wynikać nie tylko z wyboru kosmetyków, ale też z samej techniki. Właśnie dlatego tym tematem zajmiemy się w naszym artykule!
Dowiesz się z niego, jak prawidłowo myć włosy, jak często to robić i czy rzeczywiście trzeba robić to dwukrotnie. Jak w wielu przypadkach odpowiedź będzie brzmiała "to zależy" – od potrzeb skóry głowy, rodzaju używanego szamponu i kondycji samych włosów.
Co właściwie myjemy – włosy czy skórę głowy?
Podstawowym zadaniem szamponu jest oczyszczenie włosów i skóry głowy, ale to skóra głowy powinna być głównym miejscem jego aplikacji.
Znajdują się na niej gruczoły łojowe, mieszki włosowe oraz ujścia gruczołów potowych. Z czasem na powierzchni gromadzą się sebum, pot, złuszczony naskórek, mikroorganizmy i pozostałości kosmetyków. Dlatego skuteczne mycie skóry głowy jest podstawą higieny i zdrowia tej okolicy.
American Academy of Dermatology zaleca nakładanie szamponu przede wszystkim na skórę głowy, a nie intensywne wcieranie go na całej długości. Spływająca podczas płukania piana zwykle wystarcza do oczyszczenia długości włosów, jednocześnie ograniczając ich nadmierne przesuszanie.
Jak prawidłowo myć włosy krok po kroku?
Prawidłowe mycie włosów nie wymaga skomplikowanego rytuału. Ważniejsza jest technika i dokładność.
1. Dokładnie zmocz włosy
Przed użyciem szamponu dokładnie zwilż włosy i skórę głowy ciepłą wodą. Nie musi być gorąca. Woda pomaga rozprowadzić kosmetyk i rozpocząć usuwanie potu oraz części zanieczyszczeń.
Przy długich włosach warto poświęcić na moczenie kilkadziesiąt sekund, tak aby woda dotarła do całej skóry głowy – również w okolicy karku i czubka głowy.
2. Nałóż szampon na skórę głowy
Niewielką ilość szamponu rozprowadź w dłoniach i nałóż w kilku miejscach na skórę głowy. Nie ma potrzeby nakładania dużej porcji szamponu bezpośrednio na końce. Skup się na okolicy czołowej, skroniach, czubku głowy i karku. To pozwala dokładnie oczyścić skórę głowy, zamiast koncentrować się wyłącznie na wytworzeniu dużej ilości piany.
Ilość piany nie jest wiarygodną miarą skuteczności mycia włosów.
3. Masuj skórę głowy opuszkami palców
Szampon rozprowadź opuszkami palców, wykonując łagodne ruchy po całej powierzchni. Delikatny masaż pomaga równomiernie nałożyć produkt i mechanicznie oderwać część nagromadzonych zanieczyszczeń. Nie ma jednak potrzeby mocnego drapania paznokciami ani intensywnego tarcia.
Wykonując okrężne ruchy, nie przesuwaj agresywnie całej skóry ani nie próbuj jej „szorować”. Zbyt silny masaż może nasilać podrażnienia, szczególnie u osób z wrażliwą skórą głowy, łupieżem lub aktywnym stanem zapalnym.
4. Dokładnie spłucz szampon
Po zakończeniu mycia skóry głowy dokładnie wypłucz produkt. Resztki detergentu pozostawione na skórze mogą zwiększać ryzyko dyskomfortu i podrażnień skóry głowy. Przy gęstych i długich włosach warto zwrócić szczególną uwagę na kark, okolice uszu i tylną część głowy.
Dopiero po dokładnym spłukaniu oceniaj, czy potrzebne jest kolejne mycie włosów.
5. Drugie mycie wykonuj tylko wtedy, kiedy jest potrzebne
Podwójne mycie włosów nie jest obowiązkową zasadą.
Jeżeli skóra głowy jest mocno przetłuszczona, na włosach znajduje się dużo suchego szamponu albo produktów stylizacyjnych lub poprzednie mycie włosów odbyło się kilka dni wcześniej, możesz powtórzyć mycie. Pierwsza aplikacja pomaga wtedy usunąć znaczną część sebum i zanieczyszczeń, a druga umożliwia dokładniejsze oczyszczenie.
Jeżeli jednak skóra głowy po jednym myciu jest czysta, nie ma powodu automatycznie powtarzać całej procedury przy każdym myciu.
6. Zastosuj odżywkę na długość
Po umyciu włosów szamponem przychodzi czas na kondycjonowanie.
Nałożenie odżywki zmniejsza tarcie między włóknami, poprawia rozczesywanie i ogranicza uszkodzenia mechaniczne. Przy prostych i cienkich włosach odżywkę zwykle wystarczy nakładać od mniej więcej połowy długości włosów po końce. Osoby z suchymi lub kręconymi włosami mogą aplikować ją na większą część długości.
Nakładając na włosy odżywkę, nie trzeba aplikować jej bezpośrednio na skórę głowy, chyba że jest to produkt przeznaczony również do tej okolicy.
7. Spłucz i delikatnie odsącz włosy
Po odpowiednim czasie spłucz kosmetyk. Nie trzeba kończyć procedury lodowatą wodą.
Mokre włosy są bardziej podatne na niektóre rodzaje uszkodzeń mechanicznych, dlatego nie należy ich mocno wycierać ani skręcać w ręczniku. Można delikatnie odcisnąć wodę przy pomocy ręcznika z mikrofibry albo miękkiej bawełnianej koszulki. AAD również zaleca łagodne odsączanie zamiast intensywnego pocierania.
To właśnie tak w praktyce wygląda prawidłowe mycie.
Jak często powinno się myć włosy?
Nie istnieje jedna prawidłowa częstotliwość mycia dla wszystkich.
Włosy należy myć wtedy, gdy wymaga tego skóra głowy: pojawia się wyraźny nadmiar sebum, nieświeży zapach, świąd, nagromadzenie produktów albo uczucie dyskomfortu.
American Academy of Dermatology wskazuje, że osoby z prostymi włosami i tłustą skórą mogą potrzebować szamponu nawet codziennie. Przy włosach grubych, mocno kręconych lub bardzo suchych mycie włosów może odbywać się znacznie rzadziej.
Ciekawostka: Częstsze mycie włosów = lepsza kondycja?
Badanie Punyani i wsp. obejmujące populację azjatycką bez chorób skóry głowy wykazało, że wyższa częstotliwość oczyszczania – około 5-6 razy w tygodniu – wiązała się z lepszą oceną kondycji włosów i skóry głowy, a w kontrolowanej części badania codzienne mycie wypadało lepiej niż mycie raz w tygodniu. Nie stwierdzono przy tym obiektywnego pogorszenia kondycji włosów wskutek codziennego oczyszczania. Trzeba jednak pamiętać, że badanie dotyczyło określonej populacji, a dwóch autorów było pracownikami firmy Procter & Gamble, która finansowała badanie (Punyani et al., 2021).
Jaki szampon wybrać do mycia włosów?
Szampon dobieramy przede wszystkim do potrzeb skóry głowy, a odżywkę i maskę – do długości i rodzaju włosów.
Przy skórze szybko przetłuszczającej się produkt musi skutecznie usuwać sebum. Przy wrażliwej skórze głowy warto wybierać formulacje, które dobrze oczyszczają, ale nie pozostawiają utrzymującego się pieczenia lub ściągnięcia.
Jaką wodą prawidłowo myć włosy?
Najbardziej praktycznym wyborem jest woda letnia lub umiarkowanie ciepła.
Zbyt gorąca woda nie poprawia istotnie jakości oczyszczania, a wysoka temperatura podczas mycia może nasilać zaburzenia bariery i drażnienie. A co z chłodną wodą? Nie ma potrzeby kończyć mycia włosów zimną wodą, żeby „zamknąć łuski”. Łuski włosów nie działają jak pory otwierane ciepłem i zamykane zimnem. Na ich ułożenie i właściwości powierzchni włókna wpływają m.in. uszkodzenia chemiczne, tarcie i pH.
Jeżeli lubisz końcowe płukanie chłodną wodą, możesz je wykonywać. Nie ma jednak podstaw, aby przedstawiać zimną wodę jako niezbędny etap pielęgnacji włosów.
Mycie włosów samą wodą – czy ma sens?
Mycie włosów samą wodą stało się popularne wśród osób chcących ograniczyć tradycyjne szampony. Warto jednak rozróżnić przepłukanie włosów od pełnego oczyszczania skóry głowy.
Woda może usunąć część potu, soli i luźnych zanieczyszczeń. Jest natomiast znacznie mniej skuteczna w usuwaniu hydrofobowego sebum i nagromadzonych kosmetyków. Dlatego mycie włosów samą wodą nie jest funkcjonalnie równoważne z użyciem szamponu.
Przy bardzo suchych lub kręconych włosach okazjonalne mycie włosów samą wodą pomiędzy właściwymi myciami może być komfortowe, np. po wysiłku. Nie powinno jednak automatycznie zastępować oczyszczania, gdy na skórze głowy gromadzi się sebum. Mycie włosów samą wodą nie jest również metodą redukcji przetłuszczania. Nie ma podstaw, aby twierdzić, że odstawienie szamponu samo w sobie przywraca „naturalną równowagę” gruczołów łojowych.
Czy mycie włosów odżywką ma sens?
Mycie włosów odżywką, czyli co-washing, jest popularne przede wszystkim w pielęgnacji włosów suchych, bardzo kręconych i afro. Specjalistyczne receptury wykorzystują łagodniejsze systemy myjące i jednocześnie mocno kondycjonują pasma. Dzięki temu włosy stają się mniej szorstkie, łatwiejsze do rozczesywania, a produkt może ograniczyć przesuszenie na długości.
Nie jest to jednak optymalne rozwiązanie dla każdego. Przy skórze tłustej, łojotokowej, z łupieżem lub przy intensywnym stosowaniu stylizatorów użycie tradycyjnych szamponów jest potrzebne, aby dokładnie oczyścić skórę głowy.
OMO, MO i inne metody mycia włosów
Popularne metody mycia włosów różnią się przede wszystkim sposobem zabezpieczania długości.
-
MO (mycie, odżywka) – to klasyczne mycie włosów: szampon na skórę, następnie nałożenie odżywki na długość.
-
OMO (odżywka, mycie, odżywka) – przed szamponem nakłada się odżywkę na długość włosów, następnie oczyszcza skórę głowy, a po spłukaniu ponownie stosuje produkt kondycjonujący. Metoda może być przydatna przy włosach długich, suchych i zniszczonych, ponieważ ogranicza kontakt podatnych końcówek z detergentem.
Nie ma jednej najlepszej metody mycia włosów. Najważniejsze jest to, czy dana technika skutecznie oczyszcza skórę bez pogarszania kondycji długości.
W jakiej pozycji myć włosy?
Nie istnieje jedna medycznie prawidłowa odpowiedź na pytanie. Mycie włosów głową w dół nie oczyszcza skóry lepiej niż mycie w pozycji pionowej. Może być wygodne dla części osób z długimi włosami, ale nie ma dowodów, że poprawia wzrost włosów w sposób mający znaczenie kliniczne.
Wybierz po prostu pozycję wygodną dla karku i kręgosłupa oraz pozwalającą łatwo dotrzeć do całej skóry głowy.
Przy myciu pod prysznicem pozycja pionowa zwykle ułatwia dokładne płukanie. Mycie włosów głową w dół może natomiast sprzyjać plątaniu bardzo długich włosów.
Jak prawidłowo suszyć włosy po myciu?
Po myciu włosów nie zostawiaj ich godzinami całkowicie mokrych tylko dlatego, że suszarka jest uznawana za „szkodliwą”. Badanie porównujące różne sposoby suszenia wykazało, że uszkodzenia powierzchni włosa rosły wraz ze wzrostem temperatury. Jednocześnie suszenie suszarką z odległości około 15 cm przy ciągłym poruszaniu urządzeniem spowodowało mniej zmian w kompleksie błon komórkowych niż długie naturalne suszenie mokrych włosów (Lee et al., 2011).
Podczas suszenia włosów suszarką warto więc:
- najpierw delikatnie odsączyć nadmiar wody ręcznikiem lub miękką bawełnianą koszulką;
- sięgnąć po kosmetyk termoochronny,
- wybrać umiarkowaną temperaturę;
- trzymać suszarkę kilkanaście centymetrów od włosów;
- pozostawiać strumień powietrza w ruchu zamiast długo ogrzewać jedno miejsce.
Nie trzeba suszyć włosów zimną wodą ani zimnym nawiewem. Najważniejsze jest ograniczenie bardzo wysokiej temperatury.
Najczęstsze błędy podczas mycia włosów
Najczęstsze problemy nie wynikają z braku skomplikowanych rytuałów, lecz z kilku prostych błędów:
- nakładania szamponu głównie na długość zamiast na skórę głowy;
- zbyt krótkiego i niedokładnego płukania;
- drapania paznokciami podczas mycia skóry głowy;
- stosowania zbyt agresywnego produktu przy wrażliwej skórze głowy;
- odsuwania mycia włosów mimo wyraźnego przetłuszczenia i świądu;
- wykonywania podwójnego mycia przy każdym myciu, mimo że nie jest potrzebne;
- mocnego wycierania mokrych włosów;
- intensywnego rozczesywania splątanych, niezabezpieczonych włosów;
- stosowania bardzo gorącej wody;
- nakładania ciężkich produktów kondycjonujących bezpośrednio na skalp, jeśli nie są do tego przeznaczone.
Właściwe mycie powinno pozostawiać skórę głowy czystą i komfortową, a długość – możliwie mało splątaną i przesuszoną.
Jak najlepiej myć włosy? Najważniejsze zasady
Jeżeli chcesz poprawnie myć włosy, trzymaj się kilku podstawowych zasad. Myj skórę głowy tak często, jak wymaga tego ilość sebum i styl życia. Szampon nakładaj głównie u nasady. Masuj delikatnie opuszkami palców, dokładnie spłukuj, a podwójne mycie włosów wykonuj tylko wtedy, kiedy rzeczywiście jest potrzebne.
Długość traktuj osobno: po szamponie nałóż odżywkę dopasowaną do typu włosów, ogranicz tarcie i ostrożnie obchodź się z mokrymi pasmami.
To właśnie prawidłowa technika, a nie maksymalnie rozbudowana liczba etapów, ma największe znaczenie dla zdrowia włosów i skóry głowy.
FAQ – mycie włosów
Czy częste mycie włosów powoduje ich przetłuszczanie?
To jeden z najbardziej utrwalonych mitów dotyczących pielęgnacji włosów. Nie ma dobrych dowodów, że częstsze używanie szamponu „uczy” skórę produkowania większej ilości sebum albo że samo częste mycie zaczyna stymulować gruczoły łojowe.
Badania porównujące różną częstotliwość mycia nie wykazały, aby zmiana od jednego do trzech razy w tygodniu wpływała na tempo ponownego natłuszczania włosów. Autorzy nie znaleźli też potwierdzenia hipotezy, że surfaktanty bezpośrednio zwiększają aktywność gruczołów łojowych.
Jeżeli więc skóra głowy wyraźnie się przetłuszcza, odsuwanie mycia włosów na siłę nie „wyreguluje” automatycznie wydzielania sebum. Codzienne mycie lub mycie co drugi dzień może być całkowicie właściwe, jeśli pozwala usunąć nadmiar sebum i utrzymywać komfort skóry.
Problemem może być natomiast źle dobrany szampon. Silne detergenty stosowane przy bardzo reaktywnej skórze mogą nasilać suchość, pieczenie i podrażnienia skóry głowy. Nie oznacza to jednak, że oczyszczanie wywołuje nadprodukcję sebum.
Czy trzeba myć włosy dwa razy?
Nie zawsze. Podwójne mycie włosów jest użyteczną techniką, jeżeli trzeba usunąć nagromadzone zanieczyszczenia, dużą ilość sebum, pozostałości kosmetyków stylizacyjnych, olejów lub suchego szamponu.
Jeżeli skóra głowy jest myta często i nie ma na niej dużej ilości produktów, jedno dokładne mycie może być wystarczające. Nie ma dobrej jakości danych wskazujących, że każda osoba musi wykonywać dwa mycia podczas każdego prysznica. Technika mycia włosów powinna być dopasowana do rzeczywistego stopnia zabrudzenia.
Jak myć kręcone włosy?
Przy kręconych włosach trzeba pogodzić dwa różne cele: skutecznie oczyścić skórę głowy, ale jednocześnie nie przesuszać długości.
AAD zaleca rzadsze stosowanie szamponu w przypadku bardzo suchych, grubych i kręconych pasm oraz aplikowanie odżywki na większą część włosa. W praktyce mycie włosów może wyglądać następująco: szampon nakładamy na skórę głowy, dokładnie spłukujemy, a następnie na włosy nakładamy odżywkę. Przy mocno kręconych włosach właśnie podczas działania odżywki można ostrożnie rozplątać pasma grzebieniem o szerokim rozstawie zębów.
Nie należy szorować długości podczas mycia włosów. Nadmierne tarcie może zwiększać splątanie i uszkodzenia.
Czy szczotka do masażu skóry głowy jest potrzebna?
Nie. Palce w zupełności wystarczą do wykonania skutecznego mycia włosów.
Silikonowa szczotka może ułatwiać rozprowadzenie szamponu, ale nie istnieją mocne dowody, że poprawia samo oczyszczenie na tyle, aby była koniecznym elementem świadomej pielęgnacji włosów. Jeżeli chcesz stosować taką szczotkę, wybieraj miękkie wypustki i nie dociskaj mocno. Przy wrażliwej skórze głowy, łuszczycy, zapaleniu, krostach czy nadżerkach lepiej z niej zrezygnować, ponieważ mechaniczne tarcie może zwiększać ryzyko podrażnień skóry głowy.
Jak myć głowę w ciąży?
Sama ciąża nie wymaga zmiany podstawowej techniki mycia włosów. Szampon przeznaczony do zwykłej higieny stosuje się przede wszystkim miejscowo i mycie włosów można wykonywać tak jak wcześniej.
Zmienić może się natomiast komfort.
W późniejszej ciąży przesunięcie środka ciężkości może zwiększać obciążenie pleców i ryzyko utraty równowagi, dlatego długie mycie włosów głową w dół nad wanną nie musi być najlepszym rozwiązaniem. Najwygodniej prawidłowo myć włosy w stabilnej pozycji pod prysznicem, ciepłą wodą, która nie powoduje przegrzewania. Jeżeli pojawiają się zawroty głowy lub osłabienie, należy usiąść i przerwać czynność. American College of Obstetricians and Gynecologists wskazuje je jako objawy wymagające przerwania wysiłku i zaleca w ciąży unikanie wahań temperatury.
Ile razy powinno się myć włosy?
Tak często, jak wymaga tego skóra głowy. U osoby z wysoką produkcją sebum codzienne mycie może być właściwe. Przy bardzo suchych lub kręconych włosach odstępy mogą być dłuższe. Częste mycie nie jest z definicji szkodliwe.
Jak najlepiej myć włosy?
Aby prawidłowo myć włosy, dobrze je zmocz, nałóż szampon przede wszystkim na skórę głowy, wykonaj delikatny masaż, dokładnie spłucz i oceń, czy potrzebne jest drugie mycie. Następnie zastosuj odżywkę na długość.
Jaka jest poprawna kolejność mycia włosów?
Klasyczna kolejność to: zwilżenie → szampon na skórę głowy → masaż → płukanie → ewentualne drugie mycie włosów → odżywka → płukanie → delikatne odsączenie i suszenie.
Przy włosach zniszczonych można zastosować również OMO.
Czy można codziennie myć włosy?
Tak. Jeżeli skóra głowy szybko się przetłuszcza i stosujesz dobrze tolerowany szampon, codzienne mycie jest dopuszczalne. Badanie Punyani i wsp. nie wykazało pogorszenia kondycji włosów przy codziennym oczyszczaniu.
Czy częste mycie powoduje nadmierne przetłuszczanie?
Nie ma dowodów, że samo częste mycie włosów powoduje ich nadmiernego przetłuszczania przez „rozregulowanie” gruczołów łojowych. W badaniach zmiana częstotliwości mycia nie wpływa istotnie na tempo ponownego natłuszczania włosów.
Czy mycie włosów samą wodą jest zdrowe?
Mycie włosów samą wodą może wypłukać pot i część zabrudzeń, ale nie usuwa sebum i nagromadzonych kosmetyków. Nie jest więc pełnym odpowiednikiem szamponu.
Jeżeli mycie włosów samą wodą nie prowadzi do świądu, łuszczenia ani nagromadzenia produktów, można stosować je okazjonalnie między właściwymi myciami. Nie ma jednak powodu traktować go jako rozwiązania zdrowszego niż dobrze dobrany szampon.
Czy trzeba myć włosy chłodną wodą?
Nie. Możesz płukać włosy chłodną wodą, jeśli jest to dla Ciebie przyjemne, ale nie ma konieczności używania bardzo zimnej wody. Najważniejsze jest unikanie temperatury, która podrażnia skórę.
Czy szampon nakładać na końcówki?
Zwykle nie. Szampon należy nakładać głównie na skórę głowy. Podczas płukania piana przepływa po długości i zazwyczaj zapewnia wystarczające oczyszczenie włosów.
Czy po każdym myciu trzeba stosować odżywkę?
W większości przypadków jest to korzystne, szczególnie przy włosach długich, suchych, farbowanych i kręconych. Odżywka zmniejsza tarcie, poprawia rozczesywanie i nawilża pasma, zwiększając ich gładkość i podatność na układanie.
Czy można używać szczotki do mycia skóry głowy?
Można, ale nie jest to konieczne. Jeśli decydujesz się stosować taką szczotkę, powinna być miękka i używana bez mocnego nacisku. Przy stanie zapalnym lub uszkodzonej skórze lepiej wykonywać mycie włosów wyłącznie opuszkami palców.
Jak myć głowę w ciąży?
Tak jak przed ciążą, ale w pozycji komfortowej i stabilnej. Nie ma potrzeby wykonywać mycia włosów głową w dół. W późniejszej ciąży wygodniejsze może być mycie pod prysznicem bez długiego pochylania tułowia. Unikaj przegrzewania i bardzo gorącej wody.
Bibliografia
- Punyani, S., Tosti, A., Hordinsky, M., Yeomans, D., & Schwartz, J. (2021). The impact of shampoo wash frequency on scalp and hair conditions. Skin Appendage Disorders, 7(3), 183–193. DOI: 10.1159/000512786.
- Gavazzoni Dias, M. F. R., de Almeida, A. M., Cecato, P. M. R., Adriano, A. R., & Pichler, J. (2014). The shampoo pH can affect the hair: Myth or reality? International Journal of Trichology, 6(3), 95–99. DOI: 10.4103/0974-7753.139078.
- Gavazzoni Dias, M. F. R. (2019). Pro and contra of cleansing conditioners. Skin Appendage Disorders, 5(3), 131–134. DOI: 10.1159/000493588.
- Lee, Y., Kim, Y. D., Hyun, H. J., Pi, L. Q., Jin, X. H., & Lee, W. S. (2011). Hair shaft damage from heat and drying time of hair dryer. Annals of Dermatology, 23(4), 455–462. DOI: 10.5021/ad.2011.23.4.455.
- Robbins, C. R., Crawford, R. J., McNeil, D. W., Nacht, S., & Reich, C. (2007). Hair breakage during combing. III. The effects of bleaching and conditioning on short and long segment breakage by wet and dry combing of tresses. Journal of Cosmetic Science, 58(4), 459–474.
- Maes, D., Leduc, M., Nadvornik, I. M., Reinstein, J. A., Turek, B. A., & Vieu, M. (1979). Some aspects of hair regreasing. International Journal of Cosmetic Science, 1(3), 169–176. DOI: 10.1111/j.1467-2494.1979.tb00211.x.
- Maes, D., et al. (1979). Hair lipid and surfactants. Extraction of lipid by surfactants and lack of effect of shampooing on rate of re-fatting of hair. International Journal of Cosmetic Science. DOI: 10.1111/j.1467-2494.1979.tb00226.x.
- Draelos, Z. D. (2010/2015). Shampoo and conditioners: What a dermatologist should know? Indian Journal of Dermatology, 60(3), 248–254. DOI: 10.4103/0019-5154.156355.
- American Academy of Dermatology Association. (2024). Tips for healthy hair. Rekomendacje dermatologiczne dotyczące częstotliwości mycia, nakładania szamponu na skórę głowy, kondycjonowania i postępowania z mokrymi włosami.
- American Academy of Dermatology Association. (2024). Dry shampoo: Dermatologists' tips for getting your best results. Rekomendacje dotyczące usuwania sebum, martwego naskórka i nagromadzonych produktów za pomocą szamponu i wody.
- Kim, E., et al. (2022). Impact of water exposure and temperature changes on skin barrier function. Journal of Clinical Medicine, 11(2), 298. DOI: 10.3390/jcm11020298.