Kwas laktobionowy – działanie, wskazania i skutki uboczne

Kwas laktobionowy należy do kwasów PHA, nazywanych często jedną z nowej generacji kwasów hydroksylowych. Łączy delikatne złuszczanie z działaniem nawilżającym i antyoksydacyjnym, dlatego jest interesującą alternatywą dla osób, dla których klasyczne kwasy AHA – takie jak kwas glikolowy czy kwas mlekowy – okazują się zbyt drażniące.

W badaniach kwas laktobionowy poprawiał nawodnienie, a w części z nich także elastyczność skóry i parametry związane z funkcjonowaniem bariery. Dane wskazują również, że może obniżać pH powierzchni naskórka bez istotnego zwiększania podrażnienia. Ten artykuł powstał dla Ciebie, jeśli chcesz dowiedzieć się, czy kwas laktobionowy rzeczywiście sprawdzi się w Twojej pielęgnacji skóry!

Czym jest kwas laktobionowy?

Kwas laktobionowy – LBA, z ang. lactobionic acid – jest kwasem zaliczanym do polihydroksykwasów PHA. Chemicznie składa się z galaktozy połączonej z kwasem glukonowym i może powstawać w wyniku utleniania laktozy. Można więc powiedzieć, że jest pochodną laktozy, choć jego właściwości chemiczne i działanie na skórę są oczywiście inne niż samej laktozy. Kwas laktobionowy może być również wytwarzany metodami biotechnologicznymi. Jeśli surowce użyte do jego produkcji nie mają pochodzenia zwierzęcego, otrzymany składnik może być wegański.

W porównaniu z małocząsteczkowymi AHA kwas laktobionowy ma większą cząsteczkę, dlatego jej przenikanie przez warstwę rogową jest wolniejsze. To jedna z przyczyn, dla których kwasy PHA kojarzone są z łagodnym działaniem i lepszą tolerancją przez skórę wrażliwą.

Jak działa kwas laktobionowy? Efekty

Działanie kwasu laktobionowego wynika z połączenia działania złuszczającego, nawilżającego, chelatującego i antyoksydacyjnego. W porównaniu z klasycznymi AHA jest łagodniejszy, dlatego sprawdzi się szczególnie tam, gdzie chcemy wykorzystać kwasy bez intensywnego drażnienia skóry.

Wygładzenie skóry

Kwas laktobionowy wpływa na warstwę rogową i może wspierać jej fizjologiczną odbudowę. Dzięki temu sprzyja usuwaniu nadmiaru zrogowaciałych komórek, wspiera odnowę komórkową i stopniowo wygładza skórę.

Nie oznacza to jednak, że im wyższe stężenie, tym lepszy efekt. W badaniu obejmującym 10 osób wykonano osiem zabiegów split-face z 10% i 30% kwasem laktobionowym. Nawodnienie skóry poprawiło się po obu stężeniach, ale nie udało się wykazać istotnej różnicy między efektem 10% i 30% (Algiert-Zielińska et al., 2018).

Nawilżenie i wsparcie BHL

Jedną z najlepiej udokumentowanych właściwości kwasu laktobionowego jest zdolność wiązania wody. Liczne grupy hydroksylowe nadają mu właściwości humektantowe, a przeglądy literatury wskazują, że PHA mogą jednocześnie wspierać integralność bariery naskórkowej (Algiert-Zielińska et al., 2019).

W badaniu na 77 zdrowych ochotnikach formulacje z kwasem laktobionowym miały korzystniejszy profil pod względem podrażnienia i funkcji bariery niż odpowiadające im preparaty zawierające kwas glikolowy. Autorzy zaproponowali 6% LBA w badanej emulsji jako potencjalną alternatywę dla małocząsteczkowych AHA (Tasic-Kostov et al., 2010). Z kolei emulsja zawierająca 10% kwasu laktobionowego istotnie obniżała pH skóry bez wykrywalnego wzrostu TEWL ani rumienia, co wskazywało na dobry profil tolerancji badanej formulacji (Tasić-Kostov et al., 2019).

To ważny powód, dla którego kwas laktobionowy sprawdzi się w pielęgnacji cery wrażliwej – może łączyć delikatne działanie keratolityczne ze wsparciem nawodnienia i regeneracji skóry.

Właściwości antyoksydacyjne

Kwas laktobionowy wykazuje właściwości antyoksydacyjne, m.in. dzięki zdolności wiązania jonów metali uczestniczących w reakcjach wolnorodnikowych. W badaniach laboratoryjnych LBA hamował peroksydację lipidów i wykazywał aktywność w testach wychwytywania rodników (Tasic-Kostov et al., 2012).

Można więc powiedzieć, że kwas laktobionowy pomaga ograniczać negatywne reakcje związane z wolnymi rodnikami.

Ostrożniej należy natomiast podchodzić do marketingowego określenia „silny antyoksydant”, ponieważ rzeczywisty efekt na żywej skórze zależy od stężenia, formulacji i stabilności gotowego kosmetyku.

Czy kwas laktobionowy działa przeciwstarzeniowo?

Działanie przeciwstarzeniowe kwasu laktobionowego wynika przede wszystkim z poprawy nawodnienia, wygładzenia powierzchni naskórka, działania antyoksydacyjnego i wspierania funkcji bariery.

W jednym z badań po serii pięciu zabiegów 40% kwasem laktobionowym poprawiała się elastyczność skóry zarówno u kobiet w wieku 30-40 lat, jak i 50-60 lat. W starszej grupie stwierdzono również poprawę nawodnienia (Warowna et al., 2025). Pozwala to mówić, że odpowiednio stosowany kwas laktobionowy może poprawiać parametry kojarzone z jędrnością i jakością skóry.

Do jakiej cery najlepiej sprawdzi się kwas laktobionowy?

Kwas laktobionowy sprawdzi się przede wszystkim w przypadku skóry, która potrzebuje łagodnego złuszczania połączonego z nawilżeniem i wsparciem bariery. Może być dobrym wyborem dla:

• skóry wrażliwej i reaktywnej – PHA są zwykle lepiej tolerowane niż małocząsteczkowe kwasy AHA, dlatego LBA dobrze wpisuje się w pielęgnację skóry wrażliwej (Tasic-Kostov et al., 2010);
• cery suchej i odwodnionej – badania z 10-40% kwasem laktobionowym wskazują na poprawę parametrów nawodnienia skóry (Algiert-Zielińska et al., 2018; Warowna et al., 2025);
• cery dojrzałej – poza nawilżeniem obserwowano również poprawę parametrów związanych z elastycznością skóry (Warowna et al., 2025);
• cery naczynkowej i skóry z trądzikiem różowatym – ze względu na łagodne działanie może być lepiej tolerowany niż silniejsze kwasy. Nie jest jednak terapią trądziku różowatego i przy aktywnym stanie zapalnym wymaga ostrożności (Grimes et al., 2004);
• osób z atopowym zapaleniem skóry lub łojotokowym zapaleniem skóry – wyłącznie jako element wspierający pielęgnację i poza aktywnym zaostrzeniem.

Łojotokowe zapalenie skóry a kwas laktobionowy

Przy łojotokowym zapaleniu skóry kwas laktobionowy jest czasem rekomendowany ze względu na zdolność obniżania pH i łagodne działanie złuszczające.

Problem polega na tym, że brakuje dobrej jakości badań klinicznych pokazujących, że sam kwas laktobionowy leczy ŁZS. Nie należy więc przedstawiać go jako terapii łojotokowego zapalenia skóry. U osoby z łojotokowym zapaleniem skóry może ewentualnie stanowić składnik wspierający pielęgnację po opanowaniu aktywnego zapalenia, jeśli jest dobrze tolerowany.

Jak stosować kwas laktobionowy?

Sposób stosowania kwasu laktobionowego zależy od stężenia, pH, rodzaju produktu i całej formulacji. Krem czy serum przeznaczone do codziennej pielęgnacji to zupełnie inny produkt niż 20–40% peeling kwasowy wykonywany podczas zabiegu.

Jeśli zaczynasz stosować kwas laktobionowy w kosmetyku pozostającym na skórze, można wprowadzić go początkowo kilka razy w tygodniu i obserwować reakcję. Jeśli nie pojawiają się podrażnienia skóry, częstotliwość można zwiększyć zgodnie z zaleceniem producenta. Nie ma natomiast jednej uniwersalnej wartości procentowej, przy której kwas laktobionowy należy automatycznie stosować codziennie. Efekt kosmetyku zależy również od pH oraz bazy produktu.

Czy można stosować kwas laktobionowy w ciąży?

Brakuje bezpośrednich, dobrej jakości badań klinicznych przeprowadzonych u kobiet ciężarnych, które umożliwiłyby stwierdzenie, że kwas laktobionowy można stosować w ciąży. Najlepiej skonsultować się z ginekologiem prowadzącym, czy taki składnik aktywny może być obecny w Twojej pielęgnacji.

Dane dla innych hydroksykwasów są bardziej rozbudowane. Przeglądy dermatologiczne uznają miejscowe stosowanie kwasu glikolowego i mlekowego za niskiego ryzyka podczas ciąży ze względu na ograniczoną absorpcję przez skórę. Jest to jednak dowód pośredni i nie można go automatycznie utożsamiać z badaniami kwasu laktobionowego.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania kwasu laktobionowego?

Kwasu laktobionowego nie należy nakładać na otwarte rany, świeżo uszkodzony naskórek ani aktywne infekcje bakteryjne, wirusowe i grzybicze. Ostrożność jest wskazana przy zaostrzeniu AZS, aktywnym trądziku różowatym oraz sytuacji, w której występuje ciężka postać trądziku wymagająca leczenia dermatologicznego.

Jakie są skutki uboczne kwasu laktobionowego?

Kwas laktobionowy jest generalnie dobrze tolerowany, ale jak każdy składnik aktywny może wywołać działania niepożądane. Możliwe skutki uboczne to przede wszystkim:

• pieczenie i szczypanie,
• zaczerwienienie,
• suchość,
• świąd,
• nadmierne złuszczanie,
• przejściowe podrażnienia skóry.

Ryzyko wzrasta przy bardzo wysokich stężeniach, niskim pH, zbyt częstym stosowaniu oraz jednoczesnym używaniu wielu drażniących składników aktywnych. Możliwe są również reakcje alergiczne na gotowy produkt. Nie muszą być związane z samym LBA – przyczyną może być konserwant, substancja zapachowa albo inny element formulacji.

Z czym łączyć kwas laktobionowy?

Kwas laktobionowy bardzo dobrze wpisuje się w rutyny nastawione na nawilżenie i regenerację skóry. Można go łączyć z kwasem hialuronowym, gliceryną, ceramidami, skwalanem, pantenolem czy ektoiną.

Takie połączenie ma szczególne uzasadnienie w pielęgnacji skóry wrażliwej, ponieważ składniki barierowe mogą wspierać procesy naprawcze, podczas gdy LBA odpowiada za łagodne złuszczanie i nawadnianie.

Z czym nie łączyć kwasu laktobionowego?

W jednej rutynie ostrożności wymagają wysokie stężenia innych kwasów, zwłaszcza gdy jednocześnie stosowany jest kwas glikolowy, kwas mlekowy, kwas migdałowy lub kwas salicylowy, a także retinoidy czy nadtlenek benzoilu.

Przy skórze wrażliwej mocniejsze składniki można rozdzielić na różne dni. Jeśli na przykład wieczorem używasz retinoidu i masz na niego wybudowaną tolerancję, kwas laktobionowy możesz wprowadzić w inne wieczory.

Jeżeli wykonywane są profesjonalne peelingi chemiczne, nie warto samodzielnie dodawać kolejnego mocnego peelingu. Takie postępowanie nie przyspieszy regeneracji skóry, ale za to osłabi barierę i sprowokuje stany zapalne.

Kwas laktobionowy – najczęściej zadawane pytania

Kwas laktobionowy – podsumowanie

Kwas laktobionowy jest jednym z najlepiej poznanych przedstawicieli kwasów PHA i ciekawym przykładem nowej generacji kwasów hydroksylowych. Łączy delikatne złuszczanie ze zdolnością wiązania wody, właściwościami antyoksydacyjnymi i dobrą tolerancją.

Jeżeli chcesz stosować kwas laktobionowy, wybierz produkt dopasowany do potrzeb skóry, stężenia i jej aktualnej kondycji. Właśnie dobra tolerancja, a nie maksymalna moc złuszczania, jest jedną z największych zalet tego składnika.

Bibliografia

1. Algiert-Zielińska, B., Mucha, P., & Rotsztejn, H. (2018). Comparative evaluation of skin moisture after topical application of 10% and 30% lactobionic acid. Journal of Cosmetic Dermatology, 17(6), 1096–1100. doi: 10.1111/jocd.12485.
2. Algiert-Zielińska, B., Mucha, P., & Rotsztejn, H. (2019). Lactic and lactobionic acids as typically moisturizing compounds. International Journal of Dermatology, 58(3), 374–379. doi: 10.1111/ijd.14202.
3. Algiert-Zielińska, B., Mucha, P., & Rotsztejn, H. (2019). Effects of lactobionic acid peel, aluminum oxide crystal microdermabrasion, and both procedures on skin hydration, elasticity, and transepidermal water loss. Journal of Cosmetic Dermatology. doi: 10.1111/jocd.12859.
4. Tasic-Kostov, M., Savic, S., Lukic, M., Tamburic, S., Pavlovic, M., & Vuleta, G. (2010). Lactobionic acid in a natural alkylpolyglucoside-based vehicle: Assessing safety and efficacy aspects in comparison to glycolic acid. Journal of Cosmetic Dermatology, 9(1), 3–10. doi: 10.1111/j.1473-2165.2010.00474.x.
5. Tasic-Kostov, M., Pavlovic, D., Lukic, M., Jaksic, I., Arsic, I., & Savic, S. (2012). Lactobionic acid as antioxidant and moisturizing active in alkyl polyglucoside-based topical emulsions: The colloidal structure, stability and efficacy evaluation. International Journal of Cosmetic Science, 34(5), 424–434. doi: 10.1111/j.1468-2494.2012.00732.x.
6. Tasić-Kostov, M., Lukić, M., & Savić, S. (2019). A 10% lactobionic acid-containing moisturizer reduces skin surface pH without irritation—An in vivo/in vitro study. Journal of Cosmetic Dermatology, 18(6), 1705–1710. doi: 10.1111/jocd.12908.
7. Warowna, M., Strzelecka, A., & Kręcisz, B. (2025). Influence of lactobionic acid on hydration and elasticity parameters in women aged 30–40 and 50–60 years in comparison to mandelic acid. Journal of Clinical Medicine, 14(5), 1619. doi: 10.3390/jcm14051619.
8. Grimes, P. E., Green, B. A., Wildnauer, R. H., & Edison, B. L. (2004). The use of polyhydroxy acids (PHAs) in photoaged skin. Cutis, 73(2 Suppl), 3–13.
9. Hatano, Y., Man, M. Q., Uchida, Y., et al. (2009). Maintenance of an acidic stratum corneum prevents emergence of murine atopic dermatitis. Journal of Investigative Dermatology, 129(7), 1824–1835. doi: 10.1038/jid.2008.444.
10. Andrew, P. V., Pinnock, A., Poyner, A., et al. (2024). Maintenance of an acidic skin surface with a novel zinc lactobionate emollient preparation improves skin barrier function in patients with atopic dermatitis. Dermatology and Therapy, 14(2), 391–408. doi: 10.1007/s13555-023-01084-x.
11. Cardoso, T., Marques, C., Dagostin, J. L. A., & Masson, M. L. (2019). Lactobionic acid as a potential food ingredient: Recent studies and applications. Journal of Food Science, 84(7), 1672–1681. doi: 10.1111/1750-3841.14686.
12. Kornhauser, A., Coelho, S. G., & Hearing, V. J. (2012). Effects of cosmetic formulations containing hydroxyacids on sun-exposed skin: Current applications and future developments. Dermatology Research and Practice, 2012, 710893. doi: 10.1155/2012/710893.